หมวดธรรม 10 ประการใน นาถกรณวรรค หมวดว่าด้วยนาถกรณธรรม (ธรรมเครื่องกระทำที่พึ่ง)

ข้อที่ 16 อาหุเนยยสูตร ว่าด้วยบุคคลผู้ควรแก่ของที่เขานำมาถวาย พระพุทธเจ้าทรงจำแนกบุคคลผู้เป็น “อาหุเนยยบุคคล” (ผู้ควรแก่ของที่เขานำมาถวาย) จำนวน 10 จำพวก ซึ่งถือเป็นเนื้อนาบุญอันยอดเยี่ยมของโลก ไม่มีนาบุญอื่นยิ่งกว่า

อาหุเนยยบุคคล 10 จำพวก

  • พระตถาคตอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า (ผู้ตรัสรู้ชอบได้โดยพระองค์เองและทรงเป็นครูของโลก)
  • พระปัจเจกสัมพุทธเจ้า (ผู้ตรัสรู้เฉพาะตนแต่ไม่ได้ประกาศศาสนา)
  • ท่านผู้เป็นอุภโตภาควิมุต (พระอรหันต์ผู้หลุดพ้นจากกิเลสทั้งสองส่วน คือทั้งรูปสมาบัติและปัญญา)
  • ท่านผู้เป็นปัญญาวิมุต (พระอรหันต์ผู้หลุดพ้นด้วยปัญญาล้วน)
  • ท่านผู้เป็นกายสักขี (ผู้ได้สัมผัสวิโมกข์ด้วยนามกายและกิเลสบางส่วนสิ้นไป)
  • ท่านผู้เป็นทิฏฐิปัตตะ (ผู้บรรลุสัมมาทิฐิ / ผู้เห็นแจ้งและบรรลุธรรมด้วยปัญญา)
  • ท่านผู้เป็นสัทธาวิมุต (ผู้หลุดพ้นด้วยศรัทธา / ผู้มีสัทธินทรีย์แก่กล้าในการปฏิบัติ)
  • ท่านผู้เป็นธัมมานุสารี (ผู้กำลังปฏิบัติเพื่อบรรลุโสดาปัตติผลมีปัญญาแก่กล้าเป็นตัวนำ)
  • ท่านผู้เป็นสัทธานุสารี (ผู้กำลังปฏิบัติเพื่อบรรลุโสดาปัตติผล มีศรัทธาแก่กล้าเป็นตัวนำ)
  • ท่านผู้เป็นโคตรภู (ผู้ปฏิบัติกำลังจะเข้าสู่ขั้นอริยบุคคลชั้นโสดาปัตติมรรค)

ข้อที่ 17-18 ปฐม-ทุติยนาถสูตร ว่าด้วยนาถกรณธรรม สูตรที่ ๑-๒ ทรงแสดง “นาถกรณธรรม” (ธรรมเครื่องกระทำที่พึ่ง) 10 ประการ ซึ่งเป็นคุณธรรมเครื่องสร้างที่พึ่งให้แก่ตนเอง เพื่อความไม่ประมาทและพ้นจากความทุกข์

นาถกรณธรรม 10 ประการ

  •  มีศีล: สำรวมในพระปาติโมกข์และมารยาท
  • เป็นพหูสูต: ได้ยินได้ฟังมาก ทรงจำและเข้าใจธรรม
  • มีกัลยาณมิตร: มีเพื่อน มีมิตร และสหายที่ดี
  • เป็นผู้ว่าง่าย: อดทนและรับฟังคำสอนด้วยความเคารพ
  • ขยันในการงาน: ฉลาด ไม่เกียจคร้านในกิจวัตร
  • ยินดีในธรรม: รักในคำสอนและการสนทนาธรรม
  • ปรารภความเพียร: มีความเพียรละอกุศลและทำกุศล
  • สันโดษ: ยินดีด้วยปัจจัย 4 ตามมีตามได้
  • มีสติ: ระลึกได้ มีสติมั่นคง ไม่หลงลืมตัว
  • มีปัญญา: เห็นการเกิดและการดับ ทะลุปรุโปร่ง

*พระสูตรที่ ๒ แตกต่างกันที่รายละเอียดของสถานที่และบริบทในการแสดง

ข้อที่ 19 – 20 ปฐม-อริยวาสสูตร ว่าด้วยธรรมเป็นเครื่องอยู่แห่งพระอริยะ สูตรที่ ๑-๒ ทรงแสดง “อริยวาส” (ธรรมเป็นเครื่องอยู่แห่งพระอริยะ) 10 ประการ

อริยวาส 10 ประการ

  • ละองค์ 5: ละนิวรณ์ 5 ได้เด็ดขาด
  • ประกอบด้วยองค์ 6: สำรวมอายตนะ 6 (ตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ)
  • รักษาแต่อย่างเดียว: มีสติคุ้มครองรักษาจิต
  • มีธรรมเป็นที่พักพิง 4 ประการ: มีที่พึ่งทางใจอันมั่นคง
  • มีปัจเจกสัจจะบรรเทาได้แล้ว: บรรเทาความยึดถือความเห็นส่วนตน
  • มีการแสวงหาอันสละเสียแล้วด้วยดี: ละการแสวงหาทางโลกที่ผิด
  • มีความดำริไม่ขุ่นมัว: ความคิดปราศจากกิเลส
  • มีกายสังขารอันสงบระงับแล้ว: กายและใจสงบระงับ
  • มีจิตหลุดพ้นแล้วด้วยดี: จิตพ้นจากอาสวกิเลส
  • มีปัญญาอันหลุดพ้นแล้วด้วยดี: มีปัญญาญาณรู้แจ้งสมบูรณ์

*พระสูตรที่ ๒ แตกต่างกันที่รายละเอียดของสถานที่และบริบทในการแสดง


Tstamp
[06:35] ที่มาของรายการขุดเพชรในพระไตรปิฏก
[08:35] ประชาสัมพันธ์กิจกรรมใน “มูลนิธิปัญญาภาวนา”
[15:15] ข้อที่ 16 อาหุเนยยสูตร ว่าด้วยบุคคลผู้ควรแก่ของที่เขานำมาถวาย
[29:12] ข้อที่ 17 ปฐมนาถสูตร ว่าด้วยนาถกรณธรรม สูตรที่ ๑
[42:12] ข้อที่ 18 ทุติยนาถสูตร ว่าด้วยนาถกรณธรรม สูตรที่ ๒
[46:30] ข้อที่ 19 – 20 ปฐม-อริยวาสสูตร ว่าด้วยธรรมเป็นเครื่องอยู่แห่งพระอริยะ สูตรที่ ๑-๒