ธรรมสมาธิ 5 ประการ คือเส้นทางหล่อหลอมจิตใจให้ตั้งมั่นและหมดความสงสัยในการปฏิบัติธรรม เริ่มจาก ปราโมทย์ ความเบิกบานร่าเริงใจ นำไปสู่ ปีติ ความอิ่มเอมซาบซึ้ง ก่อเกิด ปัสสัทธิ ความสงบเย็นผ่อนคลาย พัฒนาเป็น โสมนัส ความสุขสบายไร้กังวล และบรรลุสู่ สมาธิ ความแน่วแน่ของจิตที่ไร้สิ่งรบกวน ธรรมทั้งห้านี้คือกระบวนการอันงดงามที่เกื้อหนุนให้ผู้ปฏิบัติเกิดความมั่นใจและประสบความสำเร็จในการภาวนา ซึ่งสิ่งเหล่านี้จะเจริญรอยตามมาได้ก็ต่อเมื่อเราหมั่นพิจารณาธรรมอย่างแยบคายหรือมีโยนิโสมนสิการนั่นเอง