หมวดธรรม 10 ประการใน นาถกรณวรรค หมวดว่าด้วยนาถกรณธรรม (ธรรมเครื่องกระทำที่พึ่ง)
ข้อที่ 16 อาหุเนยยสูตร ว่าด้วยบุคคลผู้ควรแก่ของที่เขานำมาถวาย พระพุทธเจ้าทรงจำแนกบุคคลผู้เป็น “อาหุเนยยบุคคล” (ผู้ควรแก่ของที่เขานำมาถวาย) จำนวน 10 จำพวก ซึ่งถือเป็นเนื้อนาบุญอันยอดเยี่ยมของโลก ไม่มีนาบุญอื่นยิ่งกว่า
อาหุเนยยบุคคล 10 จำพวก
- พระตถาคตอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า (ผู้ตรัสรู้ชอบได้โดยพระองค์เองและทรงเป็นครูของโลก)
- พระปัจเจกสัมพุทธเจ้า (ผู้ตรัสรู้เฉพาะตนแต่ไม่ได้ประกาศศาสนา)
- ท่านผู้เป็นอุภโตภาควิมุต (พระอรหันต์ผู้หลุดพ้นจากกิเลสทั้งสองส่วน คือทั้งรูปสมาบัติและปัญญา)
- ท่านผู้เป็นปัญญาวิมุต (พระอรหันต์ผู้หลุดพ้นด้วยปัญญาล้วน)
- ท่านผู้เป็นกายสักขี (ผู้ได้สัมผัสวิโมกข์ด้วยนามกายและกิเลสบางส่วนสิ้นไป)
- ท่านผู้เป็นทิฏฐิปัตตะ (ผู้บรรลุสัมมาทิฐิ / ผู้เห็นแจ้งและบรรลุธรรมด้วยปัญญา)
- ท่านผู้เป็นสัทธาวิมุต (ผู้หลุดพ้นด้วยศรัทธา / ผู้มีสัทธินทรีย์แก่กล้าในการปฏิบัติ)
- ท่านผู้เป็นธัมมานุสารี (ผู้กำลังปฏิบัติเพื่อบรรลุโสดาปัตติผลมีปัญญาแก่กล้าเป็นตัวนำ)
- ท่านผู้เป็นสัทธานุสารี (ผู้กำลังปฏิบัติเพื่อบรรลุโสดาปัตติผล มีศรัทธาแก่กล้าเป็นตัวนำ)
- ท่านผู้เป็นโคตรภู (ผู้ปฏิบัติกำลังจะเข้าสู่ขั้นอริยบุคคลชั้นโสดาปัตติมรรค)
ข้อที่ 17-18 ปฐม-ทุติยนาถสูตร ว่าด้วยนาถกรณธรรม สูตรที่ ๑-๒ ทรงแสดง “นาถกรณธรรม” (ธรรมเครื่องกระทำที่พึ่ง) 10 ประการ ซึ่งเป็นคุณธรรมเครื่องสร้างที่พึ่งให้แก่ตนเอง เพื่อความไม่ประมาทและพ้นจากความทุกข์
นาถกรณธรรม 10 ประการ
- มีศีล: สำรวมในพระปาติโมกข์และมารยาท
- เป็นพหูสูต: ได้ยินได้ฟังมาก ทรงจำและเข้าใจธรรม
- มีกัลยาณมิตร: มีเพื่อน มีมิตร และสหายที่ดี
- เป็นผู้ว่าง่าย: อดทนและรับฟังคำสอนด้วยความเคารพ
- ขยันในการงาน: ฉลาด ไม่เกียจคร้านในกิจวัตร
- ยินดีในธรรม: รักในคำสอนและการสนทนาธรรม
- ปรารภความเพียร: มีความเพียรละอกุศลและทำกุศล
- สันโดษ: ยินดีด้วยปัจจัย 4 ตามมีตามได้
- มีสติ: ระลึกได้ มีสติมั่นคง ไม่หลงลืมตัว
- มีปัญญา: เห็นการเกิดและการดับ ทะลุปรุโปร่ง
*พระสูตรที่ ๒ แตกต่างกันที่รายละเอียดของสถานที่และบริบทในการแสดง
ข้อที่ 19 – 20 ปฐม-อริยวาสสูตร ว่าด้วยธรรมเป็นเครื่องอยู่แห่งพระอริยะ สูตรที่ ๑-๒ ทรงแสดง “อริยวาส” (ธรรมเป็นเครื่องอยู่แห่งพระอริยะ) 10 ประการ
อริยวาส 10 ประการ
- ละองค์ 5: ละนิวรณ์ 5 ได้เด็ดขาด
- ประกอบด้วยองค์ 6: สำรวมอายตนะ 6 (ตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ)
- รักษาแต่อย่างเดียว: มีสติคุ้มครองรักษาจิต
- มีธรรมเป็นที่พักพิง 4 ประการ: มีที่พึ่งทางใจอันมั่นคง
- มีปัจเจกสัจจะบรรเทาได้แล้ว: บรรเทาความยึดถือความเห็นส่วนตน
- มีการแสวงหาอันสละเสียแล้วด้วยดี: ละการแสวงหาทางโลกที่ผิด
- มีความดำริไม่ขุ่นมัว: ความคิดปราศจากกิเลส
- มีกายสังขารอันสงบระงับแล้ว: กายและใจสงบระงับ
- มีจิตหลุดพ้นแล้วด้วยดี: จิตพ้นจากอาสวกิเลส
- มีปัญญาอันหลุดพ้นแล้วด้วยดี: มีปัญญาญาณรู้แจ้งสมบูรณ์
*พระสูตรที่ ๒ แตกต่างกันที่รายละเอียดของสถานที่และบริบทในการแสดง
Tstamp
[06:35] ที่มาของรายการขุดเพชรในพระไตรปิฏก
[08:35] ประชาสัมพันธ์กิจกรรมใน “มูลนิธิปัญญาภาวนา”
[15:15] ข้อที่ 16 อาหุเนยยสูตร ว่าด้วยบุคคลผู้ควรแก่ของที่เขานำมาถวาย
[29:12] ข้อที่ 17 ปฐมนาถสูตร ว่าด้วยนาถกรณธรรม สูตรที่ ๑
[42:12] ข้อที่ 18 ทุติยนาถสูตร ว่าด้วยนาถกรณธรรม สูตรที่ ๒
[46:30] ข้อที่ 19 – 20 ปฐม-อริยวาสสูตร ว่าด้วยธรรมเป็นเครื่องอยู่แห่งพระอริยะ สูตรที่ ๑-๒