นิวรณ์ เป็นเครื่องกั้นทำให้จิต และปัญญาถอยกำลัง หรือเกิดไม่ได้, กามฉันทะ และ ความพยาบาท ทั้งภายในและภายนอก, ทางแก้คือระลึกรู้ ด้วยสติ และจะไม่ให้อาหารของนิวรณ์ นั่นก็คือ ไม่ให้ทุจริตสามเกิด ทางกาย ทางวาจา และทางใจ, การมีสติ หรือ สติสัมโพชฌงค์ โดยยึดหลักสติปัฏฐานสี่, ทำให้เกิดโพชฌงค์เจ็ด และนิวรณ์ดับไป สู่การเกิดปัญญาในที่สุด